वाढता उत्पादन खर्च, निसर्गाचा लहरीपणा आणि पारंपरिक पिकांना मिळणारा कमी भाव… या सगळ्यांमुळे तुम्हीही शेतीमध्ये त्रस्त आहात का? जर तुमचं उत्तर ‘हो’ असेल, तर ही यशोगाथा खास तुमच्यासाठी आहे! एका जिद्दी शेतकऱ्याने मका शेतीमध्ये असा काही नवा प्रयोग करून दाखवलाय, ज्याने सगळ्यांनाच आश्चर्याचा धक्का बसला आहे. एरवी मक्याच्या एका ताटाला एक किंवा दोन कणसे लागतात, पण या शेतकऱ्याने चक्क ‘एका धांड्याला ५ ते ६ कणसे’ आणण्याची किमया साधली आहे. विशेष म्हणजे ४ एकर मक्यासाठी त्यांना फक्त ६ हजार रुपयांचा खर्च आला. कमी खर्चात भरघोस उत्पादन मिळवून देणारा हा ‘सुपर-फॉर्म्युला’ नेमका काय आहे? चला सविस्तर जाणून घेऊया!
नमस्कार शेतकरी मित्रांनो! आपल्याकडे शेती हा व्यवसाय अनेकदा जुगारासारखा मानला जातो. खते, बियाणे आणि मजुरीचा खर्च एवढा वाढलाय की, हाती पडणारं उत्पन्न आणि झालेला खर्च यांचा मेळ बसवता बसवता शेतकऱ्याच्या नाकीनऊ येतात. पण अशाच कठीण परिस्थितीत जेव्हा एखादा शेतकरी वेगळा विचार करून भन्नाट प्रयोग करतो, तेव्हा एक आशेचा नवा किरण दिसतो. आज आपण अशाच एका प्रेरणादायी मका शेतीच्या प्रयोगाबद्दल बोलणार आहोत.
पारंपरिक पद्धतीला फाटा आणि नवा प्रयोग
साधारणपणे मक्याची शेती करताना भरपूर खते आणि पाण्याचा वापर केला जातो. तरीही एका धांड्याला (ताटाला) जास्तीत जास्त १ किंवा २ कणसे येतात. पण या प्रगतशील शेतकऱ्याने पारंपरिक चौकटीतून बाहेर पडून काहीतरी वेगळे करण्याचे ठरवले. त्यांनी आपल्या ४ एकर क्षेत्रात मक्याची लागवड करताना खर्चावर नियंत्रण ठेवले आणि योग्य व्यवस्थापनावर भर दिला.
येथे वाचा – राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी खुशखबर! केंद्राचा १४०९ कोटींचा चौथा हप्ता आला
केवळ ६ हजार रुपये खर्च
तुम्हाला ऐकून नवल वाटेल, पण तब्बल ४ एकरांवर मक्याचे पीक घेण्यासाठी या शेतकऱ्याला केवळ सहा हजार रुपयांचा खर्च आला आहे. आजच्या काळात जिथे एका एकरासाठी हजारो रुपये लागतात, तिथे ४ एकरांसाठी हा खर्च अत्यंत नगण्य आहे. योग्य वेळी दिलेले खत-पाणी, जमिनीची योग्य मशागत आणि योग्य बियाण्याची निवड या त्रिसूत्रीमुळे हा खर्च इतका कमी ठेवणे शक्य झाले.
एकाच धांड्याला ५-६ कणसांची किमया
या शेतीमधील सर्वात मोठा चमत्कार म्हणजे पिकाची झालेली वाढ! त्यांनी वापरलेल्या तंत्रामुळे मक्याच्या एकाच धांड्याला चक्क ५ ते ६ कणसे लागली आहेत. कणसांची ही संख्या बघून परिसरातील इतर शेतकरीही थक्क झाले आहेत. कणसांची संख्या वाढल्यामुळे साहजिकच एकरी उत्पादनात भरघोस वाढ होणार आहे.
येथे वाचा – मार्केटमध्ये उन्हाळ कांद्याची जोरदार आवक; पहा ताजे बाजारभाव
या यशोगाथेतून आपण काय शिकावे?
१. खर्च कपात: शेतीत नफा मिळवण्यासाठी फक्त उत्पादन वाढवून चालत नाही, तर उत्पादन खर्च कमी करणे ही काळाची गरज आहे.
२. प्रयोगशीलता: ‘जे सगळे करतात तेच आपण करायचे’ ही मानसिकता सोडून, नव्या पद्धतींचा आणि तंत्राचा वापर करायला हवा.
३. नियोजन: पिकाला नेमके काय आणि किती प्रमाणात हवे आहे, याचा अभ्यास करूनच खते आणि पाण्याचे व्यवस्थापन केले पाहिजे.
थोडक्यात सांगायचे तर…
शेतीत जर डोकं लावून आणि नियोजनबद्ध काम केलं, तर कमी खर्चातही विक्रमी उत्पादन घेणं अजिबात अशक्य नाही, हे या शेतकऱ्याने सिद्ध करून दाखवलं आहे. ही यशोगाथा केवळ एका शेतकऱ्याची नसून, संकटात सापडलेल्या प्रत्येक शेतकऱ्यासाठी एक दिशादर्शक दीपस्तंभ आहे.
